Βιβλίο: Ο Βιασμός της Ελλάδας

Συγγραφέας: Peter Murtagh

Εκδότης για την Ελλάδα:Παπαζήσης

Μετάφραση: Κική Τσατσούλη – Packard

Έχοντας διαβάσει έναν αξιοπρεπή αριθμό ιστορικών βιβλίων για την Νεώτερη Ελλάδα, θα μπορούσα να πω ότι κατά τη γνώμη μου αυτά χωρίζονται σε δύο μεγάλες γενικές κατηγορίες:

  • τα αυτοβιογραφικά, στα οποία η εξιστόρηση των ιστορικών γεγονότων συνδέεται άμεσα με λεπτομέρειες από την ζωή του γράφοντος (και για το λόγο αυτό συνήθως τέτοια βιβλία διαβάζονται με ενδιαφέρον)
  • τα αποστασιοποιημένα, όπου κάποιος ιστορικός προσπαθεί εκ του μακρόθεν να ανασυνθέσει μια εποχή βασισμένος σε αντικειμενικά στοιχεία και σε λογικές εξηγήσεις (μερικά τέτοια βιβλία είναι πιο βαρετά και “από το να παρακολουθείς μπογια στον τοίχο να στεγνώνει” που λέει και ο Πανούτσος!)

Ο Murtagh (ένας καλός Ιρλανδός δημοσιογράφος) στο βιβλίο του ακολουθεί έναν μέσο δρόμο: βασισμένος κυρίως σε προσωπικές μαρτυρίες τρίτων, συνήθως μή Ελλήνων, που διαδραμάτισαν κάποιο μικρό ή μεγάλο ρόλο στα Ελληνικά πράγματα, περιγράφει την πολιτική και κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα για το διάστημα 1944 – 1974. Το γεγονός όμως ότι ο Murtagh δεν είχε προσωπική αίσθηση της εποχής αυτής συνδυασμένο με τις ετερόκλητες οπτικές γωνίες που μοιραία δίνουν οι διαφορετικές ατομικές μαρτυρίες, δημιουργεί ένα ανομοιογενές, χαλαρό και μάλλον ασύνδετο αποτελεσμα.

Το βιβλίο λοιπόν, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει συμπαγή δομή, αλλά σε αρκετα επι μέρους σημεία είναι πολύ “sexy”! Ο συγγραφέας τονίζει στιγμές και γεγονότα δευτερευούσης σημασίας αλλά συχνά μεγάλου ενδιαφέροντος – ώρες ώρες δε φτάνει στα όρια του ιστορικού κουτσομπολιού!

Έτσι, μαθαίνουμε πχ. ότι στο πρώτο μνημόσυνο του Παύλου στο Τατόι, η Φρειδερίκη freideriki.jpgεξέφραζε δημοσίως την σκέψη ότι το μνημόσυνο ήταν περιττό τη στιγμή που ο νεκρός βασιλιάς την είχε επισκεφθεί τη νυχτα και της μετέφερε την επιθυμία του να κυβερνήσει αυτή την χώρα, ή ότι πάλι η Φρειδερίκη είχε επίσημα ζητήσει από τη NASA να την βάλουν σε τροχιά!

Διαβάζουμε επίσης για επιχειρηματίες που δωροδοκούσαν τη βασίλισσα και τη χούντα (π.χ. Tom Pappas) και για τις απίθανες μπίζνες στις οποίες συμμετείχε το παλάτι πουλώντας αυτοκίνητα, φωτογραφικά πορτραίτα στην καλή αθηναϊκή κοινωνία, ακόμη και μικρά ασημένια κουτάκια με σκαλισμένες τις υπογραφές του Κωνσταντίνου και της Αννας-Μαρίας!

Μαθαίνουμε ακόμη ότι ο Αμερικάνος Πρόεδρος Johnson, τρία χρόνια πριν το απριλιανό πραξικόπημα, έλεγε στον Ελληνα πρέσβη Μάτσα στην Ουάσιγκτον: “Γαμώ τη Βουλή και το Σύνταγμα σας…Εάν ο πρωθυπουργός σας μου μιλήσει για δημοκρατία…η Βουλή του και το Σύνταγμα του δεν πρόκειται να διαρκέσουν για πολύ“.

Με τα πιο πάνω βέβαια σε καμμία περίπτωση δεν χαρακτηρίζω το βιβλίο ως ελαφρό. Ίσα ίσα, ο Murtagh περιγράφει πολύ ωραία και με ακρίβεια την πορεία της χώρας προς την χούντα, τις πρώτες ημέρες των συνταγματαρχών και ιδιαιτερα την αντίσταση του λαού. Παρ΄όλο που αναλώνει πολύ χρόνο στις προσωπικές ιστορίες αλλοδαπών που βοήθησαν στην αντίσταση, περιγράφει πολύ όμορφα ανάμεσα σε άλλα την ιστορία της Δημοκρατικής Αμυνας (άλλωστε το βιβλίο προλογίζεται από το ηγετικό της στέλεχος καθηγητή Βασίλη Φίλια) και το κίνημα του Ναυτικού.

Το βέβαιο είναι ότι σε κάθε περίπτωση ο Murtagh παραθέτει πληθωρα πληροφοριών και οποιοσδήποτε ενδιαφέρεται για την νεώτερη ιστορία της χώρας θα βρεί να διαβάσει κάτι ενδιαφέρον. Επί πλέον, θα συνειδητοποιήσει για μια ακόμη φορά πόσο (δικαιολογημένα) ανυπόληπτοι έχουν υπάρξει στα μάτια των ξένων οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας μεταπολεμικά.

———————
Τι μας άρεσε:

  • η άνεση με την οποία ο μή-Έλληνας συγγραφέας εκθέτει γαργαλιστικά περιστατικά από την νεώτερη ιστορία της Ελλάδας
  • η τεκμηρίωση των λεγομένων με συνεχείς αναφορές σε επώνυμα πρόσωπα

Τι δεν μας άρεσε:

  • η πολύ πολύ λεπτομερής περιγραφή προσωπικών ιστοριών ανθρώπων που βοήθησαν στην αντίσταση κατά της χούντας
  • το εθνικιστικό (και μάλλον έξω από το πνεύμα του βιβλίου) τελείωμα στον πρόλογο το βίβλίου από τον καθηγητή κ. Φίλια