manos 1.jpgΒιβλίο: Τα Σχόλια του Τρίτου

Συγγραφέας: Μάνος Χατζιδάκις

Εκδότης: Εξάντας

Ξεκαθαρίζω από την αρχή ότι η παρουσίαση του βιβλίου αυτού είναι απλώς η αφορμή για να γράψω για τον αγαπημένο μου Μάνο. Δώδεκα χρόνια συμπληρώθηκαν από την ημέρα που άρχισε “το ταξίδι του στα αστρα” – νομίζω ότι πονάει απίστευτα ή απουσία του.

Πρέπει να εξομολογηθώ ότι στις 15 Ιουνίου 1994, η είδηση για το θάνατο του Μάνου δεν με άγγιξε ιδιαίτερα. Έχοντας μεγαλώσει σε ένα οικογενειακό & κοινωνικό περιβάλλον όπου η έννοια “τέχνη” εξαντλείτο στα κεντητά τραπεζομάντηλα της μαμάς μου, το όνομα Χατζιδάκις μου έφερνε στο μυαλό περισσότερο τα αήθη σχόλια του Κουρή στην Αυριανή του ’80 παρά την Τζοκόντα. Είχε πάρει και η ΑΕΚ δεύτερο συνεχόμενο πρωτάθλημα, όλα καλά.

Τα αμέσως επόμενα χρόνια όμως άκουσα, έμαθα, συνειδητοποίησα τι εστί Μάνος. Και σιγά σιγά, όπως συμβαίνει σε όλους, τον λάτρεψα. Λυπάμαι αφάνταστα που δεν τον “ανακάλυψα” πραγματικά όσο ζούσε. Θα μπορούσα να τον έχω παρακολουθήσει από κοντά, να έχω εισπράξει λίγη από τη ζωογόνο αύρα του.

Είναι μεγάλη η απώλεια του μουσικού Χατζιδάκι αλλά νομίζω ακόμη μεγαλύτερη είναι η έλλειψη του ενεργού πολίτη Χατζιδάκι. Ο Μάνος (και δυο-τρεις άλλοι) ήταν κάτι σαν θεματοφύλακας του πολιτισμού μας. Αν ήταν παρών σήμερα ίσως να μην κατακλυζόμασταν με τόση ευκολία από τα σκουπίδια. Γιατί ο Μάνος, όπως γράφει ο Γιώργος Στεφανάκης, ήταν: ¨Αριστοκρατικά Αντάρτης, φανατικά Αντιφανατικός, Ασχεδίαστα οργανωμένος και αυθεντικά Ερωτικός. Δίδασκε με την κοινωνική του συμπεριφορά πως…..η Αρετή ίσταται στο μέσον για να την βλέπουν και να την επιθυμούν όλοι”. 

Ευτυχώς μας άφησε τις θεσπέσιες μουσικές του. Το (δημοσιευμένο & ανέκδοτο) έργο του manos3.gifείναι αρκετό για να τροφοδοτεί για πολλά πολλά χρόνια τα όνειρα μας. Ελπίζω η συλλογική μας μνήμη να παραμείνει ισχυρή και η θύμηση του να εμπνέει πάντοτε την υπέρβαση σε νέους δημιουργούς. Κυρίως όμως να υπενθυμίζει ότι είναι χρέος μας να αντιστεκόμαστε στο άσχημο, στο μέτριο, στο φθηνό και να ψάχνουμε πάντοτε το καινούριο, το διαφορετικό.

Να πούμε για το βιβλίο ότι περιέχει αρκετά από τα ραδιοφωνικά σχόλια που έκανε ο Μάνος στο Τρίτο Πρόγραμμα από το 1978 έως το 1980. Τα περισσότερα από αυτά είναι τόσο φρέσκα που θα νόμιζε κανείς ότι γράφτηκαν χθες και όχι την δεκαετία του ’70. Η ποιητική διάθεση εναλλάσεται με την κοινωνική κριτική, το αιρετικό, αιώνια έφηβο πνεύμα του Χατζιδάκι κρύβεται πίσω από κάθε λέξη. Λέει ο ίδιος στον πρόλογο:

“Σχόλιο με σχόλιο λοιπόν σχημάτιζα τον τρόπο, την γραφή και το επίπεδο μέσα από το οποίο έβλεπα τον νεοελλαδικό κόσμο μας και επικοινωνούσα…….με ένα μεγαλύτερο κοινό, γιατί ποτέ είναι αλήθεια δεν υπήρξα κατάλληλος για το πλατύ κοινό.

Φυσικά επικοινωνούσα με όλους, εκτός από τους παραδημοσιογράφους και τον αρμόδιο υφυπουργό – ανίκανους για μια οποιαδήποτε επικοινωνία…………….

Αυτοί όμως ενοχλήθηκαν πολύ…………..

Το Τρίτο σταμάτησε τη λειτουργία του, σταμάτησαν και τα “Σχόλια”. Για μιαν ακόμη φορά η ποιητική συνείδηση και η έκφραση της καταδιώχθηκε και εξαναγκάστηκε στην σιωπή. Η έκδοση λοιπόν αυτών των “Σχολίων” ήταν επιβεβλημένη για να μην ξεχνάμε την αθλιότητα και τις οδύνηρές αλήθειες του καιρού μας και του τόπου μας.”

Βέβαια, το να διαβάζεις κείμενα του Μάνου δεν συγκρίνεται με το να ακούς τον ίδιο τον Μάνο να μιλάει. Ευτυχώς η πολύ καλή έκδοση περιέχει ένα προσεγμένο CD με τρία από τα πιο ωραία κείμενα του βιβλίου. Η ζεστή φωνή του είναι εξαιρετική συντροφιά στους μίζερους καιρούς μας. Και μόνο για το CD αξίζει να ψάξετε για το βιβλίο.

Σας ευχαριστούμε για όλα κ. Χατζιδάκι. Ελπίζω να περνάτε καλά με την παρέα σας εκεί πάνω.

Ωραία quotes του Μάνου

manos.jpg“Περιφρονώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα…….τους εφησυχασμένους συνομήλικους……..και την κάθε λογής χυδαιότητα”

“Είμαι ο Λαχειοπώλης του Ουρανού. Μοιράζω αριθμούς σε ξωτικά και αγγέλους”

“Καμία πολιτική σκοπιμότητα δεν θα με κάνει να πω το μαύρο-άσπρο και το άσπρο-μαύρο, συνεπώς δεν είμαι το κατάλληλο στοιχείο για συμπαράσταση σε οργανωμένες καταστάσεις”

“Αν ξαναρχόμουνα στον κόσμο θα ήταν για να κάνω έρωτα και για το μόνο που θα λυπηθώ όταν θα φύγω, θα ΄ναι για τον έρωτα που θα χάσω”

“H εξουσία είναι μια εγωπαθής και ανεγκέφαλη κυρία που αγαπάει τους εραστές της και καταδιώκει όσους την αντιπαθούν και την εχθρεύονται”

“Οι ρίζες μου βρίσκονται στην άνυδρη γη, για να μην ξεδιψάνε ποτέ και να μην ησυχάζουν”