Στον συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη έχουμε στο book attack αναφερθεί πολλές φορές. Πέρα από το ότι είναι καλός συγγραφέας και ενδιαφέρον άνθρωπος, ο Αλέξης έχει και ένα άλλο, πολύ σημαντικό για εμένα χαρακτηριστικό: ψάχνεται – και δεν επαναπαύεται!

Ενας άνθρωπος που γράφει διαρκώς μυθιστορηματα, άρθρα, θεατρικά, συνεντεύξεις, που ταξιδεύει συνέχεια, που παρακολουθεί ενεργά τις σύγχρονες μορφές τέχνης, που εκμεταλεύεται την τεχνολογία στο έπακρο, δια-δικτυώνεται, που μεταφράζει πολλαπλώς τα έργα του και συμμετέχει (πρωτοφανές για Ελληνα!)  σε περιοδίες στην Αμερικη για την προώθηση των βιβλίων του, κλπ κλπ, κάνει κατά την γνώμη μου το απολύτως σωστό: επικοινωνεί διαδραστικά και άμεσα, όπως πρέπει να επικοινωνεί ένας οικουμενικός δημιουργός του εικοστού πρώτου αιώνα.

Συγκρίνοντας ακόμη-ακόμη τα παραπάνω με λόγια που μου έλεγε πρόσφατα άλλος σημαντικός και καλός Ελληνας συγγραφέας (“εμένα δεν με αφορά η τεχνολογία και το ιντερνετ, εγώ είμαι λ ο γ ο τ έ χ ν η ς “), εύκολα κατανοεί κανείς το πόσο διαφορετικά προσεγγίζει, σε σχέση με τους περισσότερους στην χώρα μας, την έννοια “σύγχρονη λογοτεχνία” ο Αλέξης Σταμάτης. Προσωπικά δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το άμεσο μέλλον θα τον δικαιώσει απόλυτα!

vila-combre.jpgΤο πολύ πρόσφατο βιβλίο του Αλέξη, πάντα από τις εκδόσεις Καστανιώτη, φέρει τον εξαίρετο τίτλο “Βίλλα Κομπρέ” και είναι μία σπουδή στην γνωστή “εμμονή” του συγγραφέα: στην διερεύνηση της σχέσης πατέρα-γιου.

“Ο Θάνος έχει φύγει εδώ και έντεκα χρόνια απ’ το χωριό του για να ψάξει τα όνειρά του στην πρωτεύουσα. «Τίποτε από εμένα δε φαίνεται» είναι το μότο του στη μαγική χοάνη που λέγεται Αθήνα, όπου σπάει διαρκώς τα μούτρα του. Όταν ο πατέρας του πεθαίνει, ξαναγυρίζει στο χωριό για την κηδεία. Η πατρική κληρονομιά είναι λίγα χρήματα, αλλά και μια παλιά «Πολαρόιντ» που θα τον θέσει μπροστά σ’ ένα τρομερό αίνιγμα: σε μια περίεργη ανορθογραφία στην ήρεμη ζωή ενός φιλήσυχου ανθρώπου. Για να λύσει αυτό τον απροσδόκητο γρίφο, θα χρειαστεί ν’ αντιμετωπίσει ουσιαστικά τον εαυτό του. Θα εισδύσει στον παράξενο κόσμο της Βίλας Κομπρέ, όπου θα συναντήσει εκκεντρικούς, μυστηριώδεις ανθρώπους, οι οποίοι μοιάζουν να κρύβουν ένα επώδυνο μυστικό. Ανάμεσά τους και μια πολύ ιδιαίτερη κοπέλα που του αφυπνίζει ένα απωθημένο κομμάτι της ύπαρξής του. Μπαίνοντας όμως βαθιά στην υπόθεση, θα οδηγηθεί σ’ έναν ακόμα πιο αναπάντεχο τόπο, όπου κρύβονται οι απαντήσεις για όσα τον βασανίζουν. Για να τις βρει, θ’ αναγκαστεί να δοκιμαστεί στα όριά του. Θ’ αντέξει;”

Ξεκάθαρα, το βιβλίο αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά πεζογραφήματα που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια.

Εχει κατ’ αρχήν κάτι που για εμένα είναι ακρογωνιαίο όταν μιλάμε για μυθοστόρημα: γραμμική δράση και εξέλιξη που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη έως την τελευταία σελίδα. Παράλληλα, δεν κάνει καμία έκπτωση στα “υψηλά”: γλώσσα άψογη και δουλεμένη, χαρακτήρες γεροί, όμορφα ψυχογραφημένοι και με προσωπικότητα έντονη (α, η κορυφαία, θεατρικά υστερική Αλμα), αληθοφανείς περιγραφές χώρων και χωρών – και πάνω από όλα ατμόσφαιρα, ατμόσφαιρα μοναδική, αινιγματική και μυστηριακά μεταφυσική.

To my knowledge, ο Σταμάτης είναι από τους λίγους συγγραφείς που μπορούν να ενσωματώσουν τόσο καλά στην ροή ενός ρεαλιστικού κειμένου στοιχεία εξώκοσμα – χωρίς το σύνολο να χάσει σε αλήθεια, το αντίθετο. Διαβάζοντας την ¨Βίλα Κομπρέ” πολλές φορές παρασύρθηκα στον εσωτερικό ρυθμό του βιβλίου και μεταφέρθηκα, σχεδόν σαν out-of-body-experience, στους μυστηριακούς κόσμους που πλάθει ο συγγραφέας αποκομίζοντας εικόνες, γεύσεις και μυρωδιές έντονες…

Κάτι άλλο επίσης που παρατήρησα είναι ότι ο βασικός ήρωας, ιδίως στα αρχικά στάδια της “πορείας” του, εμφανίζει χαρακτήρα αδύναμο και ασταθή σε σχέση με τους περιφερειακούς “παίκτες”. Σε δεύτερο επίπεδο όμως αυτό είναι κάτι που βοηθά τον αναγνώστη να κατανοήσει και να εκτιμήσει καλύτερα την προσπάθεια του ήρωα, του Θάνου, για επαναπροσδιορισμό και εξέλιξη…

…και εδώ νομίζω ότι κρύβεται μεγάλο μέρος της ουσίας και της γοητείας του βιβλίου: ένας νέος άνθρωπος που δεν έχει καταφέρει πολλά και σιγοφθείρεται, αρπάζεται από ένα σχετικά ασήμαντο γεγονός και φέρνει τα πάνω κάτω στην ζωή του. Στην πορεία αυτή πληγώνεται, κινδυνέυει, αλλάζει, ξανά και ξανά – επιβιώνει όμως, μαθαίνει και στο τέλος αναδύεται ξαναγεννημμένος. Ενα ιδιαίτερα αισιόδοξο μήνυμα σε καιρούς κατάπτωσης και ήττας. Ναι, η δύναμη στον κάθ’ ένα μας είναι εσωτερική, υπάρχει, απλώς s717698667_247536_8924.jpgχρειάζεται να τραβήξουμε την κατάλληλη σκανδάλη για να ξυπνήσει το “θηρίο“. Ολοι μπορούμε να το κάνουμε, οποιαδήποτε στιγμή. Μην ξεχάσω να πω επίσης για το υπέροχο κλείσιμο του βιβλίου, την έξοχη τελευταία σελίδα που συνοψίζει τεράστια ουσία σε λίγες λέξεις και δημιουργεί υποθήκες…

Με λίγα λόγια, well done! Ενας τόμος γεμάτος καλή λογοτεχνία, μία ωραία απόδειξη ότι ένα βιβλίο δράσης μπορεί κάλλιστα να αγγίξει και αναγνώστες με υψηλές νοηματικές απαιτήσεις. Μετάφραση, γρήγορα!!

——————

ΥΓ1. Αλέξη, μεγάλη μου τιμή η αναφορά

ΥΓ2. δεν κρατιέμαι, θα το πω: ξέρετε (και) γιατί πάει μπροστά ο Σταμάτης? Γιατί είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους στην Ελλάδα που όταν του λες “διαφωνώ μαζί σου”, ούτε σου θυμώνει, ούτε σου κρατάει μούτρα, αλλά το συζητάει εξαντλητικά για να καταλάβει που έγκειται η διαφωνία. Τεράστιο πράγμα αυτό, if you can understand what I mean…